Słówko tygodnia – racjonalista kontra racjonalizator

racjonalista kontra racjonalizator

Trudne słówko: racjonalista kontra racjonalizator

racjonalista kontra racjonalizator

Formalnie rzecz biorąc, racjonalista to osoba będąca zwolennikiem określonego kierunku filozoficznego – racjonalizmu, zgodnie z którym rozum jest źródłem tzw. pewnej wiedzy. Innymi słowy, racjonalista żywi przekonanie, że a priori istnieją pewne niezbędne zasady o uniwersalnym charakterze, jakimi należy kierować się w codziennym życiu. Odrzuca zatem wszelkie tradycje, dogmaty, przesądy i nakazy wiary, przyznając pierwszeństwo poznaniu intelektualnemu.

W znaczeniu potocznym racjonalistą będzie każda trzeźwo myśląca osoba, postępująca nie tyle zgodnie z nakazami serca (intuicjonista), czy obserwacjami płynącymi z doświadczenia (empirysta), ile zgodnie z wnioskami płynącymi z głębokich przemyśleń. Dla racjonalisty liczyć się będzie więc skuteczne działanie oparte na wyrozumowanych podstawach. „Nigdy nie interesowałam się medycyną niekonwencjonalną, zawsze uważałam, że lekarz musi być racjonalistą”.

W związku z tymi dwoma znaczeniami użyjemy dwóch odmiennych przymiotników: mówiąc o czymś charakterystycznym dla racjonalistów-filozofów użyjemy przymiotnika „racjonalistyczny”. Mając z kolei na myśli coś zdroworozsądkowego, czasem opartego o rozwiązania naukowe, a w każdym razie nowoczesnego, powiemy „racjonalny”. Mianem racjonalnego określimy na przykład postępowanie czy uzasadnienie. Słowa tego możemy jednak użyć – zgodnie z treścią hasła w słowniku języka polskiego – mówiąc np. o hodowli drobiu czy uprawach w gospodarstwie rolnym.

Racjonalizatorem określimy z kolei kogoś wprowadzającego usprawnienia i udoskonalenia w pracy oraz w życiu codziennym, pozwalające na przykład na obniżkę kosztów, poprawę działania organizacji czy zwiększenie produktywności. „Najlepszymi racjonalizatorami w Polsce są dyrektorzy państwowych przedsiębiorstw. Z reguły kopalń, hut lub innych deficytowych firm”.

W poprzednim ustroju racjonalizatorzy byli grupą docenianą przez władzę: istniały chociażby odznaki „Racjonalizator produkcji” czy „Zasłużony dla wynalazczości i racjonalizacji”. Dzisiaj racjonalizatorzy mogą spełniać się swoich firmach chociażby w ramach systemów promujących pomysły pracownicze (np. Kaizen).

Posty powiązane

Privacy Preferences
When you visit our website, it may store information through your browser from specific services, usually in form of cookies. Here you can change your privacy preferences. Please note that blocking some types of cookies may impact your experience on our website and the services we offer.