Słówko tygodnia – „introspekcja kontra introwersja”

introspekcja kontra introwersja

Trudne słówko: introspekcja kontra introwersja

Tym razem sięgniemy w głąb, przedrostek intro- wskazuje bowiem na kierunek do środka, do wnętrza czegoś.

Introspekcja to swoista inspekcja, jakiej dokonujemy na naszym „wnętrzu” – sytuacja, w której człowiek obserwuje własną świadomość, procesy psychiczne i przeżycia; samoobserwacja psychiczna. „Opowieść porywająca, ale przede wszystkim zawstydzająco szczera, zrywająca z idealizacją na rzecz bezlitosnej introspekcji”; „Czasy, w których żyjemy, skłaniają do introspekcji. Mamy naturalną tendencję do zagłębiania się w siebie. Przeciwstawiamy się jej jednak, powodowani lękiem przed nieznanym. Boimy się, że okażemy się zupełnie inni, niż nam się wydaje”.

W tym znaczeniu pojęcie introspekcji funkcjonuje w pedagogice, a przede wszystkim w psychologii, gdzie stanowi również podstawę tzw. introspekcjonizmu – techniki gromadzenia danych koncentrującej się na subiektywnym i bezpośrednim badaniu świadomości.

Warto dodać, że pojęcie introspekcji ma także inne branżowe znaczenia i jako takie znane jest np. informatykom zajmującym się programowaniem obiektowym. Przeciwieństwem introspekcji w psychologii jest ekstraspekcja – obserwacja świata zewnętrznego i jego doświadczanie.

Introwersja z kolei (od łacintra – „wewnątrz” i vertere – „zwracać się”) to wyróżniana przez psychologów cecha wiążąca się z nakierowaniem uwagi na własne wnętrze. Oznacza to przypisywanie nadrzędnego znaczenia subiektywnemu odczuwaniu kosztem doświadczeń wynikających z interakcji ze światem zewnętrznym.

Introwersja (introwertyzm) to również swego rodzaju zamknięcie się w sobie i zwykle dość powściągliwe wyrażanie uczuć, co może skutkować rozluźnieniem więzi z otoczeniem wskutek – przynajmniej pozornego – braku zainteresowania światem zewnętrznym.

Choć introwersja nie wyklucza empatii, introwertyk ma zwyczaj koncentrowania się przede wszystkim na sobie: własnych myślach i odczuciach, które intensywnie analizuje. Można więc powiedzieć, że introwersja przekłada się na naturalną skłonność do introspekcji.

Przeciwieństwem introwersji jest ekstrawersja (od łac. extra – „zewnątrz” i vertere – „zwracać się”), czyli skłonność do czynienia ośrodkiem zainteresowania własnego otoczenia/świata zewnętrznego i takiegoż kierowania swoich działań. „Z perspektywy dominującej obecnie kultury ekstrawertycznej introwersja to deficyt”.

Poradnik języka polskiego!

Zdobądź zbiorcze zestawienie słówek tygodnia wraz z objaśnieniem i poszerzaj swoją wiedzę z języka polskiego.

Wypełnij formularz, aby otrzymać link do poradnika na adres e-mail:

    Dane osobowe będą przetwarzane zgodnie polityką prywatności
    Skrivanek sp. z o.o.

    Poradnik języka polskiego

    Posty powiązane

    Privacy Preferences
    When you visit our website, it may store information through your browser from specific services, usually in form of cookies. Here you can change your privacy preferences. Please note that blocking some types of cookies may impact your experience on our website and the services we offer.