Środa Popielcowa

Środa Popielcowa – post ścisły przygotowujący do największej chrześcijańskiej uroczystości

Środa Popielcowa, tak zwany Popielec, to dzień, w którym z radosnego czasu karnawału przechodzimy w pełen zadumy okres Wielkiego Postu.

Co się z tym wiąże? Jaka jest historia tego dnia? W jaki sposób odbywa się to przejście? Zachęcamy do zgłębienia zwyczajów związanych z tygodniami poprzedzającymi najważniejsze święto w tradycji chrześcijańskiej – Wielkanoc.

Historia Środy Popielcowej

Pierwsi chrześcijanie przed Wielkanocą pościli „jedynie” przez 40 godzin – w Wielki Piątek i Wielką Sobotę. Rozszerzenie tego czasu do 40 dni nastąpiło w pierwszej połowie IV wieku. Zgodnie z ustaleniami Pierwszego Soboru Nicejskiego umartwianie zaczynało się na sześć tygodni przed Niedzielą Zmartwychwstania Pańskiego i kończyło w Wielki Czwartek.

Później data rozpoczęcia Wielkiego Postu uległa zmianie – jego początek wyznaczono na sześć tygodni przed Niedzielą Palmową. Z czasem zmieniono również dzień jego zakończenia na Wielkanoc. W niedziele nie poszczono, dlatego też post trwał 36 dni. Brakujące cztery doby dodał papież Grzegorz Wielki, przesuwając datę rozpoczęcia Wielkiego Postu na środę. Nastąpiło to na przełomie VI i VII wieku.

Nazwa „Środa Popielcowa” została nadana dniu rozpoczynającemu Wielki Post w czasach późniejszych. Wywodzi się ona od rytów pokutnych. Od połowy V wieku istniał zwyczaj wypędzania największych grzeszników z kościoła. Musieli oni przystąpić do spowiedzi świętej, a następnie stawić się przed drzwiami świątyni o wyznaczonej porze. Następnie wprowadzano ich do środka i posypywano im głowy popiołem, wypowiadając formułę: „Pamiętaj człowiecze, że jesteś prochem i w proch się obrócisz; czyń pokutę, abyś miał życie wieczne”. Podczas mszy kropiono ich wodą święconą, a pod jej koniec ponownie wypędzano na zewnątrz. Od X wieku w obrzędzie tym zaczęli brać udział również pozostali wierni.

Zwyczaje związane ze Środą Popielcową

Obecność na mszy świętej w Środę Popielcową nie jest dla katolików obowiązkowa, ale zaleca się, by w miarę możliwości wzięli oni w niej udział. Tego dnia w czasie liturgii słowa po homilii następuje posypanie głów wiernych popiołem. Często na ich czołach kreśli się znak krzyża. Obrzęd ten zastępuje zwyczajowy akt pokuty. Kapłan wykonujący rytuał wymawia jedną z dwóch przyjętych formuł: „nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię” lub „prochem jesteś i w proch się obrócisz”.

Środa Popielcowa jest dniem pracującym. Młodzi katolicy (od 14. roku życia) powinni wówczas wstrzymać się od spożywania mięsa, a tych od 18. do 60. roku życia obowiązuje ścisły post. Oznacza to zmniejszenie liczby posiłków do minimum: dwóch lekkich i jednego sytego.

Wielki Post przygotowuje do nadejścia Wielkiejnocy. Pozwala on zgłębić mękę Chrystusa oraz wydarzenia prowadzące do jego ukrzyżowania, a następnie zmartwychwstania. Wzywa do pokuty i nawrócenia. Dlatego też w tym czasie w każdy piątek odbywa się Droga Krzyżowa, a w niedzielę – nabożeństwo Gorzkich Żali. Dodatkowo organizowane są rekolekcje, pomagające w głębszym przeżywaniu tego okresu.

Tradycje wielkopostne na świecie

Czas Wielkiego Postu to wyjątkowy okres przeżywany przez chrześcijan na całym świecie. Wiele obrzędów i elementów z nim związanych (m.in. zwyczaj posypywania głów popiołem, wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych, nabożeństwo Drogi Krzyżowej) powtarza się w każdym kraju. W niektórych regionach pojawiają się ciekawe tradycje, nieobserwowane nigdzie indziej.

Meksyk

W meksykańskiej Oaxace w czwarty piątek Wielkiego Postu obchodzi się święto La Samaritana. Polega ono na rozdawaniu przechodniom butelek wody, lodów i owoców. Jest to trybut dla Samarytanki, która zgodnie z biblijną opowieścią napoiła spragnionego Jezusa przy studni.

Wielka Brytania

Hot cross buns, charakterystyczne słodkie bułeczki nadziewane suszonymi owocami i ozdobione krzyżem, to smakołyk przygotowywany specjalnie z okazji Wielkiego Piątku. Dawniej uważano je za potężne lekarstwo.

Bliski Wschód

Na Bliskim Wschodzie chrześcijanie powstrzymują się od spożywania nie tylko mięsa, ale również innych produktów: ryb, nabiału, jajek, oliwy czy alkoholu. Tradycja ta wywodzi się z czasów, gdy post traktowano dużo poważniej niż dziś.

Czechy

W Czechach Wielki Czwartek świętowany jest na zielono. Tego dnia je się szpinak, sałatę, jarmuż i im podobne. Istnieje kilka hipotez dotyczących początków tego zwyczaju. Jedna z nich doszukuje się go w kolorze liturgicznym używanym przed XIII wiekiem, a druga dotyczy barwy strojów pokutników przyjętych z powrotem na łono Kościoła.

Środa Popielcowa; wykorzystuje się palmy poświęcone w Niedzielę Palmową poprzedniego roku
Środa Popielcowa – post ścisły przygotowujący do największej chrześcijańskiej uroczystości
przygotowania do posypywania głów popiołem w Środę Popielcową

Jak nazywa się Środa Popielcowa w innych językach świata?

Wielki Post – dowiedz się więcej

Wielki Post nieprzypadkowo trwa 40 dni. Jest to ważna liczba dla chrześcijan. Tyle dni miał spędzić Jezus na pustyni, Noe czekać na koniec potopu, a Mojżesz pościć, zanim otrzymał Dziesięć Przykazań. Również 40 lat Izraelici wędrowali przez pustynię do Ziemi Obiecanej.

Biblia nie wspomina o Wielkim Poście. Zaczął on być obchodzony w czasach dużo późniejszych – w IV wieku.

Prochy użyte do posypywania głów wiernych popiołem pochodzą z palm poświęconych w Niedzielę Palmową poprzedniego roku.

Od Środy Popielcowej oficjalnym kolorem liturgicznym jest purpurowy, który symbolizuje m.in. żałobę.

Kanapka z rybą Filet-o-fish, jedna z pozycji w menu restauracji McDonald’s, powstała z powodu wielkopostnych ograniczeń. Była to odpowiedź sieci fast-food na straty związane ze zmniejszonym spożywaniem mięsa w tym okresie.

Środa Popielcowa – początek nowego

Mamy nadzieję, że dowiedziałeś się czegoś nowego na temat Środy Popielcowej lub Wielkiego Postu. Nadchodzący okres z pewnością najlepiej przeżywać, biorąc osobiście udział w wydarzeniach religijnych. W ten sposób na własnej skórze doświadczymy związanych z nim tradycji.

Chociaż dla chrześcijan zaczyna się właśnie okres pełen rozważań, w obecnych czasach nie ma możliwości, żeby całkowicie odłożyć na bok sprawy zawodowe. Możemy jednak pomóc Ci w przeżywaniu tych chwil, wykonując część zadań za Ciebie. Sprawdź, jak mogą Ci pomóc nasi tłumacze i copywriterzy.

Posty powiązane

Privacy Preferences
When you visit our website, it may store information through your browser from specific services, usually in form of cookies. Here you can change your privacy preferences. Please note that blocking some types of cookies may impact your experience on our website and the services we offer.