Słówko tygodnia – „sądowy kontra sądowniczy”

sądowy kontra sądowniczy

Trudne słówko: sądowy kontra sądowniczy

sądowy kontra sądowniczy

Nowy rok rozpoczniemy od poważnej tematyki i pary przymiotników, którą właściwie należałoby uzupełnić o jeszcze jedno określenie: sądowny. Ale zacznijmy od początku.

Słowo sądowy odnosi się do sądu jako instytucji powołanej do rozstrzygania sporów dotyczących prawa, ale także osób związanych z sądem i/lub zaangażowanych w proces sądzenia. Stąd nazwy funkcji: biegły sądowy – ekspert powoływany przez sąd, którego wiedza umożliwia wyjaśnienie okoliczności sprawy, aplikant sądowy – absolwent studiów prawniczych przygotowujący się praktycznie do wykonywania zawodu, m.in. prokuratora i sędziego.

Stąd także nazwy rzeczy, zjawisk i czynności mających związek z sądem i postępowaniem: akta sądowe – zbiór dokumentów dotyczących danej sprawy, depozyt sądowy – najkrócej i najprościej mówiąc, suma pieniężna składana w sądzie jako zabezpieczenie wykonania określonego zobowiązania, czy też sama rozprawa sądowa.

Kiedy zatem używać słowa sądowniczy? Zawsze wtedy, gdy wyjściowym pojęciem będzie dla nas nie sąd, a sądownictwo, czyli ogół organów sprawujących władzę sądowniczą – w uzupełnieniu władzy ustawodawczej i wykonawczej w każdym państwie. „Unia musi uporządkować chaos policyjno-sądowniczy, który panuje wskutek różnic między procedurami i kodeksami jej członków. Sprzyja on zorganizowanej przestępczości i nielegalnej imigracji”; „…aparat sądowniczy jest jednak dla obywateli, dla państwa, a nie odwrotnie”.

Pozostaje jeszcze kwestia trzeciego pojęcia: sądowny. Według słownika jest to określenie przestarzałe, używane niegdyś w takich samych kontekstach, jak dzisiaj przymiotnik sądowy („Jeżeli król się przeciw komu namiętnością uniesie i do uniewinnienia sądownego dopuścić go nie chce…”).

Niezależnie od tego, we współczesnej polszczyźnie funkcjonuje powszechnie przysłówek „sądownie” (w znaczeniu „przez sąd”), co potwierdzają cytaty z aktualnych przepisów: „[osoba, która] nie była karana sądownie za przestępstwo z chęci zysku lub z innych niskich pobudek”; „Jeżeli ojcostwo nie zostało ustalone albo jeżeli zostało ustalone sądownie bez przyznania ojcu władzy rodzicielskiej, władza rodzicielska przysługuje matce”.

Posty powiązane

Privacy Preferences
When you visit our website, it may store information through your browser from specific services, usually in form of cookies. Here you can change your privacy preferences. Please note that blocking some types of cookies may impact your experience on our website and the services we offer.