Słówko tygodnia – „pamflet kontra paszkwil”

pamflet kontra paszkwil

Trudne słówko: pamflet kontra paszkwil

pamflet kontra paszkwil

Tym razem nieco o byciu złośliwym: z jednej strony poprzez oficjalny utwór literacki (czasem publicystyczny), z drugiej zaś – poprzez nieformalne pismo. Jak wyglądają różnice? Pamflet to utwór zaliczany do satyry. Jego treść jest zwykle jednocześnie i złośliwa i obelżywa, zaś autor pamfletu (często anonimowy, zwany pamflecistą) ma na celu skrytykowanie jakiejś osoby, wydarzenia lub zjawiska z życia społeczno-politycznego. Jeśli chodzi o styl, to pamflet charakteryzuje nadmierna ekspresja i liczne przejaskrawienia. Samo słowo wywodzi się od ang. pamphlet – rzeczownika rozumianego współcześnie jako broszura, który kiedyś oznaczał jednak krótką i kontrowersyjną w wydźwięku rozprawę, zwykle poświęconą tematom religijnym lub politycznym i wydawaną jako odrębna publikacja.

Paszkwil z kolei to przede wszystkim pismo szkalujące kogoś, zwykle w tonie szyderczym i zjadliwym („paszkwilanckim”) i często niemające wiele wspólnego z prawdą – oszczercze. W drugim znaczeniu paszkwil, podobnie jak pamflet, może funkcjonować jako utwór literacki opisujący kogoś lub coś w sposób niezwykle uwłaczający, spotwarzający i obelżywy. Co ciekawe, w słowniku wyrazów obcych znajdziemy nawet osobne określenie na autora takich „dziełek” – będzie to paszkwilant lub paszkwilista. Tam również natkniemy się na informacje dotyczące etymologii paszkwilu. Otóż mianem „Pasquino” ochrzczono w języku włoskim pewien starożytny posąg odnaleziony w XV w. w Rzymie. Według doniesień historycznych swego czasu stał on w pobliżu domu rzemieślnika o tym właśnie imieniu, na drodze procesji urządzanych w dniu św. Marka. Posąg ten zaczęto więc dekorować, a z czasem anonimowi autorzy zaczęli przywieszać na nim drobne, złośliwe utwory, często o wydźwięku antypapieskim (wł. pasquillo), czyli paszkwile właśnie.

Jak więc odróżnić pamflet od paszkwilu? Choć słowa te używane są często wymiennie, przyjęło się uważać, że pamflet mieści się w pewnych granicach dobrego smaku i jest do pewnego stopnia obiektywnie „prawdziwy”, paszkwil zaś to czysta złośliwość, co sprawia, że nie mieści się on zarówno w normie literackiej, jak i w standardach przyzwoitości.

Poradnik języka polskiego!

Zdobądź zbiorcze zestawienie słówek tygodnia wraz z objaśnieniem i poszerzaj swoją wiedzę z języka polskiego.

Wypełnij formularz, aby otrzymać link do poradnika na adres e-mail:

    Dane osobowe będą przetwarzane zgodnie polityką prywatności
    Skrivanek sp. z o.o.

    Poradnik języka polskiego

    Posty powiązane

    Privacy Preferences
    When you visit our website, it may store information through your browser from specific services, usually in form of cookies. Here you can change your privacy preferences. Please note that blocking some types of cookies may impact your experience on our website and the services we offer.