Awantaże kontra apanaże

awantaże kontra apanaże

Trudne słówko tygodnia: awantaże kontra apanaże

awantaże kontra apanaże

Tym razem odrobinę literacko i w klimacie retro.

Po pierwsze: przewaga. Awantaże (od franc. avantage – korzyść, wyższość, fory) to nieco zapomniane słowo oznaczające, podobnie jak angielskie advantage, wyższość, korzyść, prymat.

Przykładowe zastosowania znajdziemy np. w stenogramach obrad sejmowych: „…trzeba pamiętać, że to układ stowarzyszeniowy dawał i daje ogromne awantaże Polsce jako krajowi i polskiej gospodarce…” czy w prezentacji dotyczącej organizacji dziennikarzy w różnych krajach: „Society of Professional Journalists oferuje swoim członkom podobny pakiet awantaży jak organizacja kanadyjska, ale zapewnia ponadto fundusz pomocy sądowej”.

W sporcie awantażem nazywamy z kolei sytuację uzyskania przewagi punktowej po okresie utrzymującego się remisu. Warto także zwrócić uwagę na nieużywany już przymiotnik „awantażowny” – w dawnej polszczyźnie odnoszący się przede wszystkim do korzystnego i atrakcyjnego wyglądu. W polskim tłumaczeniu jednej z powieści Jane Austen (Opactwo Northanger) znajdziemy więc na przykład taki fragment: „…wyglądałam bardzo awantażownie, ale strasznie mnie nękał jakiś zwariowany półgłówek, który zmusił mnie do tańca i doprowadzał do rozpaczy swoją paplaniną”.

Apanaże, z kolei, to w pierwotnym znaczeniu: grunty, nieruchomości oraz uposażenie przyznawane członkom rodziny monarchy przez samego króla lub organ ustawodawczy (w języku starofrancuskim czasownik apaner oznaczał „zaopatrzyć dziecko” w sensie zapewnienia mu posagu/dziedzictwa).

We współczesnej polszczyźnie określenia apanaże używa się zwykle w przenośni, w znaczeniu ogółu kwot pieniężnych zapewniających komuś utrzymanie. Ściślej rzecz ujmując, mamy tu najczęściej na myśli korzyści finansowe związane z zajmowaniem prestiżowego stanowiska, często niewspółmierne do wartości wykonywanej pracy. Por. złośliwe komentarze prasowe: „Oni sami sobie uchwalają apanaże i nic ich od kasy nie odpędzi”, „Według nowych przepisów, do niedawna horrendalnie wysokie apanaże stracą wszyscy: począwszy od prezesów, na dyrektorach i ich zastępcach kończąc”.

Posty powiązane

Privacy Preferences
When you visit our website, it may store information through your browser from specific services, usually in form of cookies. Here you can change your privacy preferences. Please note that blocking some types of cookies may impact your experience on our website and the services we offer.