Słówko tygodnia – „predestynować kontra predysponować”

predestynować kontra predysponować

Trudne słówko: predestynować kontra predysponować

predestynować kontra predysponować

Tak naprawdę oba słowa mają zbieżne znaczenia i mogą być zasadniczo używane zamiennie. Wskazuje na to już podobna łacińska etymologia obu czasowników: oba pochodzą od słowa praedestinare, oznaczającego zarówno „ustalić z góry”, jak i „dobrze urządzić”. Bycie predestynowanym do czegoś oznacza posiadanie pewnych kwalifikacji lub talentów, które pozwalają nam na przykład zajmować określone stanowisko lub robić określone rzeczy: „Będąc pierworodnym synem króla, z racji urodzenia był predestynowany do objęcia tronu…”; „Nie istnieje typ psychologiczny predestynowany do bycia ofiarą mobbingu. Zarówno kobiety, jak i mężczyźni w równej mierze stykają się z praktykami prześladowczymi”.

Doszukując się odmienności znaczeniowej, warto pamiętać o pierwotnej różnicy pomiędzy predestynacją a predyspozycją. W pierwszym przypadku chodziło o pewien z góry określony los, czy przeznaczenie/fatum. W drugim nie tyle o nadprzyrodzoną moc sprawczą, ile o pewną cechę wrodzoną (uzdolnienie lub skłonność): „…jakie są Twoje predyspozycje fizyczne, psychiczne i intelektualne. Jakie aktywności i zawody są dla Ciebie odpowiednie. Jakie talenty są zapisane w twoich genach i jak je rozwijać…” (por. „test predyspozycji zawodowych”).

Co ważne, predyspozycja dotyczy nie tylko rzeczy pozytywnych. To również podatność na coś – w sensie skłonności do pewnych chorób. „Do ważnych czynników sprzyjających zakrzepicy należy wiek czy otyłość. Zarazem równie istotne bywają predyspozycje genetyczne czy wybierana metoda antykoncepcji”.

Warto także nie mylić predyspozycji z predylekcją. W tym przypadku nie mamy na myśli talentu, ale raczej zamiłowanie i upodobanie (inklinację) do czegoś. Można zatem „zdradzać predylekcję do śpiewu”, a jednocześnie nie wykazywać żadnych predyspozycji w tym kierunku. Trzeba się wówczas pogodzić z tym, że nie jesteśmy predestynowani, aby zostać wokalistą – pozostaje śpiewanie pod prysznicem…

Warto również nie mylić predyspozycji – wzorem młodych celebrytek z ekranu telewizyjnego – chociażby z perspektywami (słynne już: „Warszawa miastem predyspozycji”).

Posty powiązane

Privacy Preferences
When you visit our website, it may store information through your browser from specific services, usually in form of cookies. Here you can change your privacy preferences. Please note that blocking some types of cookies may impact your experience on our website and the services we offer.