Słówko tygodnia – “generacyjny kontra generatywny”

Generacyjny oznacza „związany z generacją lub pokoleniem”, przy czym przymiotnik ten odnosi się do obu znaczeń „generacji”, to jest zarówno do ogółu ludzi (lub organizmów) żyjących w tym samym okresie i zbliżonych wiekowo, jak i do klasy urządzeń lub innych wyrobów, które konstruowane są na tym samym etapie rozwoju i z zastosowaniem tej samej, aktualnie dostępnej technologii. Porównajmy: „Pierwsza i druga generacja czeskich patriotów, filologów, historyków, pisarzy była pochodzenia wiejskiego lub wywodziła się ze sfer rzemieślniczych.”; „Kiedyś, dawno temu, powstawały filmy generacyjne. Kultowe. Utożsamialiśmy się z nimi, mówiliśmy dialogami bohaterów”. Z drugiej strony zaś: „Jest to nowa generacja doustnych leków przeciwzapalnych, użytecznych szczególnie w leczeniu astmy aspirynowej, polipów, zapalenia zatok na tle nietolerancji aspiryny i pokrzywki.”; „W minionym roku wprowadzono na rynek platformy i procesory, które stanowiły radykalny generacyjny skok w wydajności i funkcjonalności”. W znaczeniu technicznym słowa generacyjny używać będziemy także w konteście generacji rozumianej jako proces wytwarzania i przekształcania (np. energii czy sygnałów): „Generacja sygnałów jest ważną częścią każdego systemu pomiarowego lub testowego.”; „Coraz bardziej popularne stają się gazowe kotły generacyjne, które spalają paliwo z brakiem powietrza i podczas procesu powstają palne gazy”. Generatywny to „mający związek z rozmnażaniem”. W tym sensie w biologii mów się o narządach generatywnych (inaczej rozrodczych, czy płciowych). „Afelandrę można również rozmnażać w sposób generatywny, wysiewając nasiona”. W lingwistyce spotkamy się z kolei z gramatyką generatywną (generatywizmem) – teorią języka, której celem jest opracowanie zamkniętego zespołu reguł pozwalającego na generowanie nieskończonej ilości poprawnych gramatycznie zdań poddających się strukturalnemu opisowi. W tym sensie celem gramatyki generatywnej jest wyjaśnienie, na czym polega kompetencja językowa w ramach umiejętności słuchania i mówienia (umiemy zrozumieć zdania nigdy wcześniej niesłyszane i formułować zdania, których nigdy nie budowaliśmy). „Każdy użytkownik języka opanował i przyswoił sobie gramatykę generatywną, która wyraża jego wiedzę o języku. Nie oznacza to, ze jest on świadom zasad gramatyki…”